Açık Bilinç Podcast: Bilim ve Felsefe Sohbetleri

Konuğumuz Gözde Kara Günaydın ile beyin göçünün değişen nedenlerini, yurt dışında yaşamanın aidiyet ve vatandaşlık boyutlarını ve Bi' Dünya Kıvılcım Derneği’nin yurt dışındaki uzmanların bilgi birikimini Türkiye’ye aktarmaya yönelik çalışmalarını konuşuyoruz.

Genç Türkiye Cumhuriyeti'nin tartışmalı Maliye Nazırı Cavid Bey kimdi? Mustafa Kemal'le neden ters düştü? İzmir suikastı girişiminde yer aldı mI? Dr. Ayşe Köse Badur yeni kitabında anlatıyor.

Afet yönetimi nedir? Depreme karşı madden ve manen nasıl hazırlıklı olabiliriz? Afetlerde topluluk dayanışmasının önemi. 18 Ağustos 2026 Salı 09:30 Açik Bilinç'te, klinik psikolog Doç. Dr. Zeynep Tüzün Gün ile konuşuyoruz.

Güven Güzeldere beyin göçü üzerine konuşmaya devam ediyor ve kişisel beyin göçü sürecini aktarıyor: Bir akademisyen olarak niye ABD'ye gitti? Hangi motivasyonla neler yapmaya çalıştı? Bir Ankaralının içinden Ankara'yı çıkartmak ne demek? Yurtdışından Türkiye ile ilgili projeler yapmanın zorlukları neler?

'Beyin Göçü' üzerine konuşmaya devam ediyor ve 'Gidenler niye gidiyor, ne umuyor ne buluyor?', '"Yeni bir hayat kurmak" ne demek?', ' 'Peki eski hayata ne oluyor?' ile 'Ben bir akademisyen olarak niye ABD'ye gittim?' sorularını yanıtlıyoruz.

Konuklarımız Cambridge Ü.'den Prof. Özge Öner ve Bi' Dünya Kıvılcım Derneği Başkanı Gözde Kara Günaydın ile beyin göçü tartışmasına devam ediyoruz. 🔹Beyin göçü Türkiye için ne ifade ediyor? 🔹Diğer hangi ülkelerle kıyaslayabiliriz?

Türkiye'den yurt dışına gidenler niye göçüyor, neleri önemsiyorlar, hangi koşullarda geri dönerler? Konuğumuz Cambridge Üniversitesi'nden Prof. Özge Öner'den yeni bir araştırmanın verileri ışığında eğitimde göç konusunu ve kendi hikayesini dinliyoruz.

Astrofizik neyle uğraşır? Bu alanda çalışan bilimci kadınların oranı erkeklere göre nasıl? Beyaz cüce ikili sistemleri ve nova patlamaları nedir? Türkiye DAG projesi nedir, nerede kuruldu, niye önemli? Astrofizikçi Prof. Şölen Balman anlatıyor.

Kalbin hikâyesi nedir? Kalp, kan dolaşımını sağlayan ama aynı zamanda da ruhun ve aşkın evi sayılan bir organ. Çağdaş kardiyolojinin ötesine giden tarihçesini konuğumuz Prof. Mehmet Korkmaz ile konuşuyoruz.

🔹Boğaziçi Üniversitesi'nde son durum nedir? 🔹Kişisel verilere neler oluyor? 🔹Rektör ne yapıyor? 🔹Prof. Tuna Tuğcu niçin işten çıkartıldı? Şimdi neler yapıyor, geleceği nasıl görüyor?

🔹Anti-mikrobiyal direnç nedir, niçin tehlikelidir? 🔹Hantavirüs, Ebola virüsü derken yeni salgınlar kapımızda mı? 🔹Sağlık konusunda virüslerden başka nelerden kaygılanmalıyız? Konuğumuz virolog Prof. Selim Badur anlatıyor.

Nörobilim çalışmalarında "hasta"yı bir "özne"ye dönüştürmek niçin önemli? İlaçlı tedavi yerine önleyici tedavilerin rolü ne, ne olmalı? Konuğumuz Yale Üniversitesi nörobilimcilerinden Prof. Şule Tınaz anlatıyor.

CHP’ye ilişkin mutlak butlan tartışmalarından Bilgi Üniversitesi’nde yaşanan gelişmelere uzanıyor; ardından yapay zekâ sistemlerinin etik ve ekonomik etkilerini değerlendirebilmek için bu teknolojilerin nasıl çalıştığını ve iç yapılarının neden anlaşılması gerektiğini ele alıyoruz.

🔹Akdeniz sahillerinin korunması ne sağlıyor? 🔹Dünyaya kıyasla neredeyiz? 🔹İklim değişikliği, istilacı türlere nasıl kapı açıyor, sonuç ne? Konuğumuz iklim ve çevre korumacısı Zafer Kızılkaya anlatıyor.

🔹Okul saldırıları niçin olur, Türkiye'ye neden sıçradı? 🔹İşaretleri nelerdir, engellenmesi için neler yapılabilir? 🔹Neler değişmeli? Konuğumuz psikiyatrist Dr. İlker Küçükparlak anlatıyor.

🔹"Halk için Psikoterapi" nedir, niye önemli? 🔹Freud'un analizleri bugünün insanına nasıl ışık tutuyor? Konuğumuz Halk için Psikoterapi Derneği kurucularından psikiyatrist Dr. Cemal Dindar ile bir araya geliyoruz.

🔹"Mış gibi yapmak" nedir? 🔹Bilişsel ve motivasyonel açıdan nasıl anlamalıyız? 🔹İnsanlar dışında "mış gibi yapabilen" canlılar var mı? 🔹Science dergisinde yeni yayımlanan bir çalışma ne diyor?

🔹Yapay Zekâ "Psikolinguistik" alanına nasıl girdi? 🔹Dil konusunu çalışmak niçin çokdisiplinli bir yaklaşım gerektiriyor? Konuğumuz Groningen Üniversitesi'nden Dr. Suzan Scheffer ile konuşuyoruz.

🔹"Adil Dünya Hipotezi" nedir? 🔹Mağdur edeni değil mağdur olanı suçlama eğilimi nereden geliyor? 🔹"Kötülük Sorunu"yla ne ilgisi var? 🔹II. Dünya Savaşı sonrası patlama yapan Sosyal Psikoloji...

Kaç tür hafıza kaybı var? Farkları neler? Peki doğal dilde anlama ve konuşma zorlukları? Prof. Öget Öktem Tanör ile beyin hasarı kaynaklı hafıza ve dil zorlukları yaşayan insanların hikayelerini konuşuyoruz.

🔹Biz çağdaş insanların soyu tükenmiş kuzenleri hakkında ne biliyoruz? 🔹Neandertaller nasıl bireylerdi? Ne yer ne içerlerdi, resim yaparlar mıydı, öpüşürler miydi? Konuğumuz Prof. Ömer Gökçümen anlatıyor.

🔹Kadın olmanız dolayısıyla bazı konularda başarılı olamaz mısınız? 🔹Güçlükleri yenmek için neler yapmanız gerek? Kadınlar Günü özel programlarının ikincisinde Prof. Canan Dağdeviren ile bir araya geliyoruz.

🔹Kadın hareketinin 'yeni nesil temsilcileri' kimler? 🔹"Kadın beyanı esastır" ne demek, nasıl anlaşılmalı ve bu anlayış niçin önemli? 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü çerçevesinde konuğumuz sosyolog Cemre Baytok anlatıyor.

🔹İklim değişikliği yeni bir pandemiye yol açar mı? 🔹Havaların ısınmasıyla 'permafrost' tabakası erir ise uyuyan bakteriler aktive olup "zombi virüsler"e dönüşür mü? Konuğumuz Önce Sağlık'tan Prof. Selim Badur anlatıyor.

🔹Boğaziçi Üniversitesi'nde geçen hafta neler oldu? 🔹Demokratik özerklik, kütüphane, öğrenci kulüpleri niçin önemli? 🔹2021'den bu yana süren protestolar ne durumda? Konuğumuz Prof. Mine Eder anlatıyor.

Yakınlarda kaybettiğimiz Taha Parla hocamızı anıyoruz. Taha Parla kimdi, Türkiye siyasi bilimler tarihinde niçin önemlidir? Düşüncesi, kitapları, öğretmenliği... Konuklarımız Gürol Irzık ve Banu Bargu, Taha Parla'yı anlatıyorlar.

🔹Dil ile kognisyon arasındaki ilişkinin doğası nedir? 🔹"İki dillilik" ve "göz izleme" dil konusunda niçin önemli? 🔹Psikolinguistik çalışmaları nasıl evriliyor? Psikolinguistik serisinin son bölümünde konuğumuz alanın en genç temsilcilerinden Prof. Ercenur Ünal ile bir araya geliyoruz.

Açık Bilinç’in psikolinguistik serisinin bu bölümünde, Koç Üniversitesi Dil ve İletişim Gelişimi Laboratuvarı yöneticisi Prof. Dr. Aylin Küntay konuk oluyor. Dan Slobin ve Ayhan Aksu Koç ile başlayıp Aylin Küntay ile devam eden ve Türkçeyi psikolinguistik alanında dünya haritasına yerleştiren akademik kuşak aktarımını konuşuyoruz.

Psikolinguistik serisinde konuğumuz çocukların Türkçe edinimi konusunu Türkiye'ye getiren ve alanı kuran Prof. Ayhan Koç. 🔹Di'li ve miş'li geçmiş ayrımı kognisyon açısından niçin önemli? 🔹Dilin yapısı, kognisyon hakkında neler söylüyor?

Prof. Dr. Slobin'le Türkçenin psikolinguistik dünyasındaki yolculuğuna ve kuşaklar boyu süren bir araştırma geleneğinin başlangıcına tanıklık ediyoruz. Avrupa dillerine hakim olan Prof. Slobin'in yolu Türkçe ile nasıl kesişti? Bu tesadüf, çocukların dil edinimi üzerine bildiklerimizi nasıl değiştirdi?

🔹Dilbilim nedir, nelerle uğraşır? Psikolinguistikten farkı nedir? 🔹Konuşma diliyle işaret dili hangi açılardan birbirine benzer, ne yönden birbirinden ayrılır? 🔹Bazı doğal diller niçin ve ne zaman yok olur? Konuğumuz dilbilimci Prof. Sumru Özsoy anlatıyor.

🔹Doğal dili yalnız insanlar mı kullanıyor? 🔹İletişim ve dil aynı şey mi? 🔹Dil niçin çok önemli? 🔹'Yapay Zekâ'nın büyük dil modelleri dil konusunda ne diyor? Psikolinguistik serisine giriş yapıyoruz.

🔹Kasım 2025'te aramızdan ayrılan hocamız mantıkçı/felsefeci Ali Karatay'ı anıyoruz. 🔹Ali Karatay kimdi ve felsefe, Mantık, ve matematikte neler yaptı? Konuğumuz Prof. Gürol Irzık ve Prof. Alp Eden ile konuşuyoruz.

Otizm spektrumunda yer alan çocuklar dil konusunda nelere ihtiyaç duyuyorlar, terapi onlar için nasıl gelişme sağlayabilir? Konuğumuz Atlas Üniversitesi'nden nörobilimci ve dil/konuşma terapisti Dr. Merve Savaş ile bir araya geliyoruz.

🔹İnme sonucu beyin hasarları dolayısıyla oluşan Afazi'nin çeşitleri nelerdir? 🔹Dil konusunda ne gibi zorluklar oluşur, nasıl tedavi edilebilir? Konuğumuz nöropsikolog Prof. Öget Öktem Tanör ile konuşuyoruz.

'Doğal Dil ve İletişim' serisinin ilk alt bölümünde 'Nöropsikoloji ve otizm spektrumunda yer alan çocukların terapi ve tedavisi'ni ele alacağız. 🔹Pierre Paul Broca ve Carl Wernicke kimlerdi, beyinde dil kullanımı, anlama ve ifade konusunda ne teşhis ettiler? 🔹Bu alt bölümde konuklarımız kimler olacak?

🔹İletişim sistemleri ile dil aynı şey mi? 🔹İletişim doğada (hayvanlar ve hatta bitkiler dünyasında) ne kadar yaygın?

🔹Frantz Fanon kimdir, niçin önemlidir? 🔹Hayatı, üslubu, düşünceleri ve çalışmaları hakkında neler söyleyebiliriz? 🔹Etkilendiği kaynaklar ve etkilediği topluluklar ... Konuğumuz Dr. Sarah Jilani ile konuşuyoruz.

🔹İnsanlık tarihi yeniden mi yazılıyor? 🔹Çin'de bulunan ve 'Yunxian'lı Adam' diye bilinen kafatası fosili ışığında insan türünün tarihçesini nasıl düşünmeliyiz? Konuğumuz Prof. Ömer Gökçümen ile konuşuyoruz.

🔹Osman Kavala'ya bu yıl verilen "Goethe Madalyası" nedir, kimlere niçin verilir? 🔹Osman Kavala neler yapmıştı, kendi ülkesinde niçin 8 yıldır hapiste? Osman Kavala'nın namına madalyayı alan eşi Prof. Ayşe Buğra anlatıyor.

🔹Jane Goodall kimdi, primatolojiyi nasıl değiştirdi? 🔹Türkiye şubesi de bulunan 'Roots & Shoots' nedir, neler yapar? Jane Goodall'u şahsen tanıyan ve birlikte çalışan primatolog Aslıhan Niksarlı anlatıyor.

"Felsefe'de özgür irade" serisini 4. bölümle tamamlıyoruz. 🔹'Compatibilism' ("uyumlulukçuluk") hakkında son yorumlar. 🔹Özgür irademiz var mı sorusuna nasıl cevaplar verilebilir? 🔹Bu aslında cevabı olmayan "sahte" bir soru olabilir mi?

Uyumlulukçuluk ('compatibilism') nedir, tatminkar bir çözüm oluşturur mu? Özgür irade serisinin üçüncü bölümünde Umut Eldem ile konuşuyoruz.

🔹Sosyal psikolojide "inancın kalıcılığı" nedir? 🔹"Sabit fikirlilik" en çok hangi alanlarda kendini gösteriyor? 🔹Bunun "rasyonalizasyon" ve CHP ile ne ilgisi var?

🔹"Rasyonalizasyon" nedir? 🔹Bir savunma mekanizması olarak nasıl ortaya çıktı, psikanaliz ve sosyal psikolojide nasıl kullanılıyor? 🔹Bütün bunların CHP'nin mutlak butlan davasıyla ne ilgisi var?

🔹'The Wretched Subterfuge' nedir? 🔹Compatibilism yani uyumlulukçuluk görüşü neyi savunur? 'Özgür İrade' tartışmasına Stanford Üniversitesi'nden emeritus Prof. John Perry ile devam ediyoruz.

Açık Bilinç'te, dört bölümlük yeni bir seriye başlıyoruz. 🔹Özgür irademiz var mı? 🔹Karar ve davranışlarımız bizim istek ve niyetimizle mi belirleniyor yoksa zaten önceden belirlenmiş bir yolda mı ilerliyoruz? 🔹Felsefeciler bu konuda ne diyorlar?

Üç konuyla Açık Bilinç'e geri dönüyoruz: 🔹Boğaziçi Üniversitesi rektör ataması 🔹Deprem 🔹Diploma skandalı: Teknoloji mi, siyaset mi, ikisi birden mi?

🔹Boğaziçi Üniversitesi'nde Naci İnci yönetiminin yasal kararları tanımama yetkisi var mı? 🔹Sonuçları ne olur? 🔹Boğaziçi Üniversitesi'nde son durum ne? Konuğumuz Prof. Ünal Zenginobuz anlatıyor.